ઈશાવાસ્યોપનિષદ્ કે અનુસાર જગત્ મેં જો કુછ સ્થાવર-જંગમ સંસાર હૈ, વહ સબ ઈશ્વર કે દ્વારા આચ્છાદનીય હૈ. ભગવાન્ પૂર્ણ હૈં ઔર ચૂઁકિ વે પૂરી તરહ અખણ્ડ હૈં, અતએવ ઉનકે સારે ઉદ્ભવ, તથા યહ વ્યવહાર જગત્ પૂર્ણ કે રૂપ મેં પરિપૂર્ણ હૈ. પૂર્ણ સે જો કુછ ઉત્પન્ન હોતા હૈ વહ ભી અપને મેં પૂર્ણ હોતા હૈ. ચૂઁકિ વે પૂર્ણ હૈં, અતએવ ઉનસે ન જાને કિતની પૂર્ણ ઇકાઇયાઁ ઉદ્ભૂત હોતી હૈં, તો ભી વે પૂર્ણ રહતે હૈં (ૐ પૂર્ણમદ: પૂર્ણમિદં પૂર્ણાત્ પૂર્ણમુદચ્યતે. પૂર્ણસ્ય પૂર્ણમાદાય પૂર્ણમેવાવશિષ્યતે.) બ્રહ્મ અપની પૂર્ણતા કો ખોયે બિના જગત્ કા આધાર હૈ. સભી વિશેષતાઓં સે રહિત હોતે હુએ ભી બ્રહ્મ જગત્ કા મૂલ કારણ હૈ. યદિ કોઈ વસ્તુ કિસી અન્ય વસ્તુ સે અલગ ટિક નહીં સકતી તો દૂસરી વસ્તુ ઉસકા સાર હોતી હૈ. કારણ કા કાર્ય સે પહલે હોના તર્કસિદ્ધ હૈ. જિસ પ્રકાર પૃથિવી કી વનસ્પતિયોં કો પૃથિવી સે અલગ કરકે દેખના અજ્ઞાન કા દ્યોતક હૈ વૈસે હી જગત્ કો પરમેશ્વર સે અલગ કરકે સ્વતન્ત્ર અસ્તિત્વ કે રૂપ મેં દેખના અજ્ઞાન કા કાર્ય હૈ. જગત્ ઈશ્વર કી, સક્રિય પ્રભુ કી રચના હૈ.જગત્ ઈશ્વર મેં ઔર ઈશ્વર જગત્ મેં સમાયા હુઆ હૈ. છાન્દોગ્ય ઉપનિષદ્ મેં બ્રહ્મ કો ‘તજ્જલાન્’ કહા ગયા હૈ, અર્થાત્ વહ (તત્) જો જગત્ કો જન્મ દેતા હૈ (જ), અપને મેં લીન કર લેતા હૈ (લા) ઔર કાયમ રખતા હૈ (અન્). જગત્ બ્રહ્મ મેં સે આતા હૈ ઔર બ્રહ્મ મેં લૌટ જાતા હૈ. જગત્ ઈશ્વર કી માયા કી શક્તિ દ્વારા રચા ગયા હૈ, પર વ્યક્તિગત આત્મા કો માયા ને અવિદ્યા યા અજ્ઞાન મેં બાઁધ રખા હૈ. ‘પ્રકૃતિ’ કો ઈશ્વર કી માયા કહા ગયા હૈ. ‘પ્રકૃતિ’ કી ધારણા પર ઉપનિષદોં મેં જો ઉપમાએઁ દી ગયી હૈં ‒ નમક ઔર જલ, આગ ઔર ચિનગારિયાઁ, મકડી ઔર ઉસકા તાર, વંશી ઔર ધ્વનિ ‒ ઉનમેં સત્ સે ભિન્ન એક તત્ત્વ કે અસ્તિત્વ કો સ્વીકાર કિયા ગયા હૈ. ઇસે હી માયા કહ સકતે હૈં. ફિર ભી બલ ઇસી બાત પર હૈ કિ સાપેક્ષ નિરપેક્ષ પર આશ્રિત હૈ. ધ્વનિ કે બિના પ્રતિધ્વનિ નહીં હો સકતી.
0 Comments:
Post a Comment
Links to this post:
Create a Link