ઉપનિષદોં મેં ઓમ્ શબ્દ કો બહુત મહત્ત્વ દિયા ગયા હૈ. કઠોપનિષદ્ કહતી હૈ કિ સારે વેદ જિસ પદ કા વર્ણન કરતે હૈં, જિસકી સાધના કે લિએ સારે તપ કિયે જાતે હૈં, જિસકી ઇચ્છા સે મુમુક્ષુજન બ્રહ્મચર્ય કા પાલન કરતે હૈં, વહ પદ હૈ ઓમ્. યહ અક્ષર હી પરબ્રહ્મ હૈ, યહ અક્ષર હી અપર બ્રહ્મ હૈ, ઇસ અક્ષર કો હી ‘યહી ઉપાસ્ય બ્રહ્મ હૈ’ ઐસા જાનકર જો પર અથવા અપર જિસ બ્રહ્મ કી ઇચ્છા કરતા હૈ, ઉસે વહી પ્રાપ્ત હો જાતા હૈ. યદિ ઉસકા ઉપાસ્ય પરબ્રહ્મ હો તો વહ કેવલ જાના જા સકતા હૈ ઔર યદિ અપર બ્રહ્મ હો તો પ્રાપ્ત કિયા જા સકતા હૈ. યહી ઓંકાર રૂપ આલમ્બન બ્રહ્મ પ્રાપ્તિ કે લિએ સભી આલમ્બનોં મેં શ્રેષ્ઠ યાની સબસે અધિક પ્રશંસનીય હૈ. ઇસ આલમ્બન કો જાન કર સાધક પરબ્રહ્મ મેં સ્થિત હોકર મહિમાન્વિત હોતા હૈ તથા અપરબ્રહ્મ મેં બ્રહ્મત્વ કો પ્રાપ્ત હોકર બ્રહ્મ કે સમાન ઉપાસનીય હોતા હૈ. માણ્ડૂક્યોપનિષદ્ કે અનુસાર યહ જો કુછ ભૂત, ભવિષ્યત્ ઔર વર્તમાન હૈ ઉસી કી વ્યાખ્યા હૈ; ઇસલિએ યહ સબ ઓંકાર હી હૈ. ઇસકે સિવા જો તીનોં કાલોં સે પરે, અપને કાર્ય સે હી વિદિત હોને વાલા ઔર કાલ સે અપરિચ્છેદ્ય આદિ હૈ વહ ભી ઓંકાર હી હૈ. આત્મા ઔર ઇસકે પાદોં કે સાથ ઓંકાર ઔર ઉસકી માત્રાઓં કા તાદાત્મ્ય કરતે હુએ કહા ગયા હૈ કિ વહ યહ આત્મા અક્ષર દૃષ્ટિ સે ઓંકાર હૈ, વહ માત્રાઓં કો આશ્રય કરકે સ્થિત હૈ. પાદ હી માત્રા હૈં ઔર માત્રા હી પાદ હૈં; વે માત્રાએઁ અકાર, ઉકાર, ઔર મકાર હૈં. બ્રહ્મ કા વૈશ્વાનર રૂપ પહલી માત્રા અકાર હૈ. જો ઉપાસક ઇસ પ્રકાર જાનતા હૈ વહ સમ્પૂર્ણ કામનાઓં કો પ્રાપ્ત કર લેતા હૈ. તૈજસ ઓંકાર કી દ્વિતીય માત્રા ઉકાર હૈ. જો ઉપાસક ઐસા જાનતા હૈ વહ અપની જ્ઞાન સંતાન કા ઉત્કર્ષ કરતા હૈ, સબકે પ્રતિ સમાન હોતા હૈ ઔર ઉસકે વંશ મેં કોઈ બ્રહ્મજ્ઞાનહીન પુરુષ નહીં હોતા. પ્રાજ્ઞ બ્રહ્મ ઓંકાર કી તીસરી માત્રા મકાર હૈ. જો ઉપાસક ઐસા જાનતા હૈ વહ ઇસ સમ્પૂર્ણ જગત્ કો માપ લેતા હૈ અર્થાત્ ઇસકા યથાર્થ સ્વરૂપ જાન લેતા હૈ. અકાર વિશ્વ કો પ્રાપ્ત કરા દેતા હૈ તથા ઉકાર તૈજસ કો ઔર મકાર પ્રાજ્ઞ કો; કિન્તુ અમાત્ર મેં કિસી કી ગતિ નહીં હોતી. માત્રા રહિત હોકર ઓંકાર તુરીય આત્મા હી હૈ. જો ઉસે ઇસ પ્રકાર જાનતા હૈ વહ સ્વત: અપને આત્મા મેં હી પ્રવેશ કર જાતા હૈ. ચિત્ત કો ઓંકાર મેં સમાહિત કરે; ઓંકાર નિર્ભય બ્રહ્મપદ હૈ. ઓંકાર મેં નિત્ય સમાહિત રહને વાલે વ્યક્તિ કો કહીં ભી ભય નહીં હોતા. પ્રણવ હી સબકા આદિ, મધ્ય ઔર અન્ત હૈ; પ્રણવ હી સબકે હૃદય મેં સ્થિત ઈશ્વર હૈ. ઇસ પ્રકાર સર્વવ્યાપી ઓંકાર કો જાનકર બુદ્ધિમાન વ્યક્તિ શોક નહીં કરતા. જિસને માત્રાહીન, અનન્ત માત્રા વાલે શિવમય ઓંકાર કો જાના હૈ, વહી મુનિ હૈ ઔર કોઈ નહીં. મુણ્ડકોપનિષદ્ કે અનુસાર પ્રણવ ધનુષ હૈ, આત્મા બાણ હૈ ઔર બ્રહ્મ ઉસકા લક્ષ્ય કહા જાતા હૈ. ઉસકા સાવધાની સે વેધન કરના ચાહિએ ઔર બાણ કો ઉસમેં તન્મય હો જાના ચાહિએ અર્થાત્ બ્રહ્મ રૂપી લક્ષ્ય સે એકરૂપ હો જાના ચાહિએ. છાન્દોગ્ય ઉપનિષદ્ કહતી હૈ કિ હમેં ૐ અક્ષર કી હી ઉપાસના કરની ચાહિએ.
0 Comments:
Post a Comment
Links to this post:
Create a Link