ઉપનિષદોં કા ચિન્તન બ્રાહ્મણોં કે કર્મકાણ્ડ-સમ્બધી સિદ્ધાન્તોં કી તુલના મેં પ્રગતિ કા સૂચક હૈ. ઇસીલિએ ઉપનિષદોં મેં હમેં ખોખલે ઔર બેકાર કર્મકાણ્ડી ધર્મ કી આલોચના મિલતી હૈ. યજ્ઞોં કા સ્થાન ગૌણ હો જાતા હૈ. ઉનસે અન્તિમ મુક્તિ નહીં મિલતી. જબ સભી વસ્તુએઁ ઈશ્વર કી હૈં તો ઉસે અપની ઇચ્છા ઔર અહં કે અતિરિક્ત કોઈ અન્ય વસ્તુ સમર્પિત કરને કી આવશ્યકતા નહીં હૈ. પ્રાર્થના ઔર યજ્ઞ દર્શન તથા આત્મિક જીવન કે સાધન હૈં. સચ્ચા યજ્ઞ અપને અહં કા ત્યાગ હૈ. પ્રત્યેક હોમ મેં સ્વાહા કહા જાતા હૈ, જિસસે અભિપ્રાય સ્વત્વ કે હનન અર્થાત્ અહં કે ત્યાગ સે હૈ. પ્રાર્થના સત્ય કા અન્વેષણ હૈ, જિસકે લિએ ચેતના કે ઉત્થાન દ્વારા અન્ત:સ્થિત અજ્ઞાત મેં પ્રવેશ કરના હોતા હૈ. પ્રાર્થના કા આરમ્ભ શ્રદ્ધા સે, જિસસે પ્રાર્થના કી જાતી હૈ ઉસમેં પૂર્ણ વિશ્વાસ સે હૈ ઔર ઇસ સરલ આસ્થા સે હોતા હૈ કિ ઈશ્વર હમારા ઉપકાર કર સકતા હૈ ઔર હમારે પ્રતિ દયાલુ હૈ. યહાઁ લક્ષ્ય આનન્દ કી સ્વર્ગીય સ્થિતિ યા ઇસસે કિસી અચ્છે લોક મેં ફિર સે જન્મ લેને કા નહીં હૈ, બલ્કિ કર્મ કે સાંસારિક બન્ધન સે છૂટકર ઉસ પરમ ચૈતન્ય કે સાથ એકાકાર હોના ઔર મુક્તિ હૈ. ઉપનિષદેં વેદોં કા ઉલ્લેખ સામાન્યતયા આદર કે સાથ કરતી હૈં ઔર ઉનકા અધ્યયન એક મહત્તવપૂર્ણ કર્તવ્ય માના જાતા હૈ. લેકિન કઈ બાર યહ કહા ગયા હૈ કિ અકેલે વૈદિક જ્ઞાન સે કામ નહીં ચલેગા. નારદ સનત્કુમાર સે કહતે હૈં કિ ઉન્હોંને વેદોં સે લેકર નાગવિદ્યા તક સભી તરહ કા જ્ઞાન પ્રાપ્ત કિયા હૈ, પર અભી ઉન્હેં આત્મજ્ઞાન નહીં હુઆ હૈ.
0 Comments:
Post a Comment
Links to this post:
Create a Link