ઉપનિષદોં મેં પરમ સત્ય કે લિએ ‘બ્રહ્મ’ શબ્દ પ્રયુક્ત હુઆ હૈ. યહ ‘બૃહ્’ ધાતુ સે બના હૈ, જિસકા અર્થ ‘બઢના’,‘બાહર કો ફૂટના’ હોતા હૈ. ઇસ વ્યુત્પત્તિ સે ઉમડતી, ઉફનતી, અનવરત વૃદ્ધિ ‘બૃહત્તવમ્’ કી વ્યંજના હોતી હૈ. વિશ્વ આત્મા ઔર ઉસસે મિલને કી આકાંક્ષા રખને વાલી મનુષ્ય કી આત્મા મેં જો મૂલ સમ્બન્ધ હૈ, બ્રહ્મ શબ્દ ઉસકા અભિવ્યંજક હૈ. મુણ્ડકોપનિષદ્ મેં બ્રહ્મ કે સ્વરૂપ કે સમ્બન્ધ મેં કુછ કહને કે પૂર્વ યહ કહા ગયા હૈ કિ દો વિદ્યાએઁ જાનને યોગ્ય હૈં- એક પરા ઔર દૂસરી અપરા. ઉનમેં ઋગ્વેદ, યજુર્વેદ, સામવેદ, અથર્વવેદ, શિક્ષા, કલ્પ, વ્યાકરણ, નિરુક્ત, છન્દ ઔર જ્યોતિષ કા અધ્યયન અપરા વિદ્યા કે અન્તર્ગત કિયા જાતા હૈ તથા જિસસે ઉસ અક્ષર બ્રહ્મ કા જ્ઞાન હોતા હૈ વહ પરા હૈ. જિસ પ્રકાર મકડી જાલે કો બનાતી ઔર નિગલ જાતી હૈ, જૈસે પૃથિવી મેં ઓષધિયાઁ ઉત્પન્ન હોતી હૈં ઔર જૈસે સજીવ પુરુષ સે કેશ ઔર લોમ ઉત્પન્ન હોતે હૈં, ઉસી પ્રકાર ઉસ અક્ષર બ્રહ્મ સે યહ વિશ્વ પ્રકટ હોતા હૈ. જ્ઞાનેન્દ્રિયોં કે લિએ બ્રહ્મ અદૃશ્ય, અગ્રાહ્ય, હાથ-પૈર સે હીન, અત્યન્ત સૂક્ષ્મ હૈ કિન્તુ સમ્પૂર્ણ ભૂતોં કા કારણ હોને સે વિવેકી લોગ ઉસે સર્વત્ર દેખતે હૈં. જિસ પ્રકાર અત્યન્ત પ્રદીપ્ત અગ્નિ સે ઉસી કે સમાન રૂપ વાલે હજારોં સ્ફુલિંગ (ચિનગારિયાઁ) નિકલતે હૈં, ઉસી પ્રકાર બ્રહ્મ સે અનેકોં ભાવ પ્રકટ હોતે હૈં ઔર ઉસી મેં લીન હો જાતે હૈં.
0 Comments:
Post a Comment
Links to this post:
Create a Link