સમસ્ત જગત્ અથવા સમ્પૂર્ણ બ્રહ્માણ્ડ હી બ્રહ્મ કા શરીર યા ઉસકા વિરાટ રૂપ હૈ. કિન્તુ ઈશ્વર કે વ્યક્તિત્વ કી કલ્પના માનવીય લીકોં પર નહીં કરની ચાહિએ. ઉસે એક વિરાટ પુરુષ કે રૂપ મેં નહીં સોચના ચાહિએ. દિવ્ય મેં હમેં માનવીય ગુણ, જૈસે કિ વે હમેં જ્ઞાત હૈં, આરોપિત નહીં કરના ચાહિએ. કુછ લોગ માનવીય શક્તિ કે અનુરૂપ ઔર વ્યક્તિત્વ કી અપની ધારણા કે અનુસાર ઈશ્વર કી કલ્પના કરને કા પ્રયત્ન કરતે હૈં ઔર ઈશ્વર કી પ્રતિમા બના દેતે હૈં. પુરાણોં મેં ઇસી પ્રકાર કે પ્રયત્ન કિયે ગયે હૈં કિન્તુ સમસ્ત ચિત્ર કાલ્પનિક હૈં. યદિ ઈશ્વર કે સહસ્ત્ર હાથ, સહસ્ત્ર નેત્ર, સહસ્ત્ર મુખ આદિ કી બાત કહી જાતી હૈ તો ઉસકા યહ અર્થ કદાપિ નહીં હૈ કિ ઇસ પ્રકાર કી આકૃતિ વાલા કોઈ પુરુષ હૈ. ઇસ પ્રકાર કે કથન ઉપમા કે રૂપ મેં કહે હુએ હોતે હૈં. ફિર ભી સૂક્ષ્મ યા નિરપેક્ષ બ્રહ્મ સે જગત્ કે નિર્માણ તક સત્ય કી ચાર મુદ્રાએઁ યા સ્થિતિયાઁ મિલતી હૈં‒ (1) નિરપેક્ષ, ‘બ્રહ્મ’ (2) સૃજનાત્મક શક્તિ, ‘ઈશ્વર’ (3) વિશ્વ આત્મા, ‘હિરણ્યગર્ભ’ ઔર (4) જગત્ . માણ્ડૂક્ય ઉપનિષદ્ કહતી હૈ કિ બ્રહ્મ ‘ચતુષ્પાત્’ ચાર પૈરોં વાલા હૈ ઔર ઉસકે ચાર તત્ત્વ ‘બ્રહ્મ’, ‘ઈશ્વર’, ‘હિરણ્યગર્ભ’ ઔર ‘વિરાજ’ હૈં. નિરપેક્ષ કી, જબ જૈસા કિ વહ અપને-આપ મેં હૈ, હર પ્રકાર કે સૃજન સે સ્વતન્ત્ર કલ્પના કી જાતી હૈ, તો વહ ‘બ્રહ્મ’ કહલાતા હૈ. જબ ઉસે ઇસ રૂપ મેં સોચા જાતા હૈ કિ ઉસને અપને-આપકો વિશ્વ મેં વ્યક્ત કિયા હૈ તો વહ ‘વિરાજ’ કહલાતા હૈ. જબ ઉસે ઉસ આત્મા કે રૂપ મેં સોચા જાતા હૈ જો વિશ્વ મેં સર્વત્ર ગતિશીલ હૈ, તો વહ ‘હિરણ્યગર્ભ’ કહલાતા હૈ. જબ ઉસકી વિશ્વ કે સ્રષ્ટા, રક્ષક, ઔર સંહારક કે રૂપ મેં કલ્પના કી જાતી હૈ, તો વહ ‘ઈશ્વર’ કહલાતા હૈ. એક હી ઈશ્વર સ્રષ્ટા કે રૂપ મેં ‘બ્રહ્મા’, પાલનકર્તા કે રૂપ મેં ‘વિષ્ણુ’ ઔર સંહારક કે રૂપ મેં ‘શિવ’ બન જાતા હૈ. યે ચાર પ્રકાર હમારી માનસિક દૃષ્ટિ કે લિએ હૈં, જો કેવલ ઊપરી તૌર પર પર હી પૃથક કિયે જા સકતે હૈં. નિરપેક્ષ સત્ ચિન્તન કા વિષય યા ઉત્પાદન કા પરિણામ નહીં હૈ. ઉસે કેવલ નકારાત્મક શબ્દોં મેં યા ઉપમા દ્વારા વ્યક્ત કિયા જા સકતા હૈ. કિન્તુ નકારાત્મક લક્ષણોં (નેતિ, નેતિ) સે હમેં ઇસ ભ્રમ મેં નહીં પડના ચાહિએ કિ બ્રહ્મ અસત્તા હૈ. વહ જહાઁ અનુભવાતીત હૈ, વહાઁ યહ સમૂચા જગત્ ઉસમેં અર્ન્તભૂત હૈ.
0 Comments:
Post a Comment
Links to this post:
Create a Link